Hôm nay, album ảnh trên điện thoại gợi ý một bức ảnh từ ba năm trước, khoảng thời gian mình vừa làm marketing tại FSOFT, vừa nhận thêm một vị trí manager ở một start up công nghệ, và thi thoảng, còn tham gia vài job sự kiện cùng các chị ở công ty cũ. Lịch làm việc gần như kín mít mỗi ngày.
Mình đã rất thích cảm giác ấy.
Cái cảm giác được tham gia vào nhiều dự án, giải quyết nhiều vấn đề, và xử lý nhiều đầu việc cùng lúc.
Cái cảm giác tranh thủ xong hết việc ở đây lại quay qua việc ở kia, di chuyển chỗ này một chút, chỗ kia một chút.
Rồi cuối ngày, nhìn các task lần lượt được tick hoàn thành, được chuyển từ “In progress” sang “Done”, từ “Pending” sang “Resolved”, một cảm giác phấn khích trào dâng. Mình đã làm việc thật hiệu quả, thật năng suất, thật đáng mừng, đáng khen!
Nếu để nói về thu nhập, thì sự thực là mình không quá cần tiền đến mức phải lao đi làm nhiều như thế. Dù không giàu, nhưng mình gần như hiếm có cảm giác thiếu thốn, coi tiền bạc là mục tiêu nghề nghiệp. Và thế là, mình đã nghĩ, mình thực sự là một người yêu thích và đam mê với công việc.
Có lần bị covid, vừa đi làm về mình liền sốt cao và ngủ li bì từ 6h tối hôm trước đến gần 12h trưa hôm sau. Khi tỉnh dậy, việc đầu tiên mình làm không phải là nghỉ thêm một chút, hay tìm gì đó để ăn cho lại sức. Mình đã bật dậy khỏi giường và ngay lập tức ngồi vào bàn, mở laptop kiểm tra xem có ai liên hệ, hay có công việc nào cần xử lý gấp không. Mình gần như bị ám ảnh bởi notifications đến mức không muốn nhìn thấy mấy con số đỏ đỏ đánh dấu ở góc ứng dụng, mình luôn phải “clear” chúng nó thật sạch!
Điều đó càng làm mình tin rằng, mình thực sự là một người yêu thích công việc, yêu thích việc được cống hiến và tạo ra giá trị. Nhưng nó cũng khiến mình (sau này) tự hỏi:
“Tại sao ngay cả khi vừa trải qua một trận sốt cao, mình vẫn không thể cho bản thân thêm chút thời gian nghỉ ngơi?”
Tháng 12 năm ngoái là một giai đoạn khá khó khăn về sức khoẻ thể chất của mình. Mình đã có một chu kỳ kinh khủng. Những cơn đau đầu liên tục kéo đến, ban đầu mình chỉ nghĩ do thay đổi hormone. Nhưng đợi mãi cũng không bớt đau mà ngày càng nặng hơn, khiến cho mình gần như không còn năng lượng hay sức lực để làm bất cứ việc gì. Mình đã cố gắng, nhưng cơn đau cứ quay lại, khiến đầu óc mình xoay mòng mòng.
Cuối cùng, mình phải nghỉ phép vì không thể làm gì khác ngoài việc nằm, và thở, và chờ cho cơ thể phục hồi. Mình quan sát cơn đau đến, rồi đi, quan sát cách nó “tương tác” với suy nghĩ của mình, và quan sát cả cách bản thân mình “đáp lại” với sự đình công thể chất ấy.
Rồi, mình nhận ra khá nhiều điều trong những ngày đó.
Hoá ra, khó khăn không chỉ ở những cơn đau đầu, mà còn ở cách mình đối xử với bản thân. Mình tự trách và cảm thấy bản thân vô dụng. Mình bực tức vì uống thuốc mãi mà không đỡ. Mình khó chịu vì thấy mình lười biếng khi không làm việc gì mà chỉ nằm dài. Và tệ hơn là, mỗi lần cố làm một điều gì đó, mình càng thất vọng hơn khi không đạt được kết quả như mong đợi - chỉ vì mình đang không được khoẻ!
Hoá ra, tâm trí mình gần như không ngừng nghĩ về công việc. Không chỉ là ngày hôm nay có task nào cần hoàn thành không, mọi việc có trôi khi không có mình không, liệu mình có bỏ lỡ điều gì cần biết trong thế giới công nghệ thay đổi như chớp này không...
Mà còn là: mọi người có nghĩ mình lười biếng, hay cố tình nghỉ ốm để trốn việc không, mình không có mặt để xử lý công việc khi sếp cần kịp thời thì mình có bị đánh giá hiệu suất kém đi không, liệu những gì mình làm có đóng góp được nhiều cho tổ chức, có được ghi nhận hay không?...
Rất nhiều câu hỏi được phơi bày.
Hoá ra, mình không chỉ làm việc vì yêu thích công việc. Mình còn muốn được công nhận - là người có năng lực, là người có đóng góp, là người nhiệt huyết, hoàn thành tốt và xử lý được gọn ghẽ những phần việc được giao. Khi được khen ngợi, được ủng hộ, mình có thêm động lực. Nhưng khi thiếu những phản hồi ấy, mình lại cảm thấy bản thân nhỏ bé, tự ti...?
Mình bắt đầu hiểu vì sao việc dừng lại khó đến thế. Khi không thể làm việc, mình mất đi một cách quen thuộc để cảm thấy bản thân có giá trị. Và thay vì cho mình thời gian hồi phục khi sức khoẻ không cho phép, mình lại xem việc không làm được gì như một điều đáng trách, xấu hổ.
Không biết có bao nhiêu người cũng từng trải qua cảm giác này nhỉ?
Chúng ta rất vui khi hoàn thành một ngày làm việc hiệu quả, nhưng lại thấy sốt ruột khi nghỉ ngơi.
Chúng ta muốn có thời gian cho bản thân, nhưng trước mỗi kỳ nghỉ vẫn phải lo liệu công việc được sắp xếp ổn thoả, mọi thứ đảm bảo vận hành tốt và hạn chế rủi ro khi không có mình.
Tất nhiên, có những lúc thực sự bận rộn, và không phải trách nhiệm nào cũng dễ dàng san sẻ. Nhưng bên cạnh câu chuyện về khối lượng công việc, chúng ta cũng có thể cảm nhận sâu hơn:
“Liệu có phải lúc nào cũng có việc gấp thực sự cần giải quyết? Hay chỉ là mình cần cảm giác đang làm được điều gì đó để thấy an tâm hơn về chính mình?”
Mình không nghĩ mong muốn được công nhận là điều gì sai. Ai cũng muốn những nỗ lực của mình được nhìn thấy, những đóng góp của mình có ý nghĩa với người khác. Nhưng nếu sự ghi nhận trở thành nguồn động lực gần như duy nhất, điều gì sẽ xảy ra khi mình không thể làm việc, không tạo ra kết quả, hoặc không nhận được phản hồi như mong đợi?
Mình chưa có câu trả lời trọn vẹn. Nhưng từ đó, mình bắt đầu chú ý hơn đến những gì diễn ra bên trong mỗi khi nhận một công việc, bắt đầu một dự án hay cố gắng hoàn thành thêm một việc nữa. Mình tập dừng lại và tự hỏi:
- Việc này thực sự có ý nghĩa gì với mình?
- Mình cảm thấy thế nào trong quá trình làm việc này?
- Mình có đang mong chờ sự ghi nhận từ người khác để cảm thấy những gì mình làm là đủ tốt không?
Những câu hỏi ấy không khiến mình thôi mong muốn được công nhận. Mình vẫn vui khi được ghi nhận, vẫn thích làm tốt công việc và hào hứng khi hoàn thành một dự án có ý nghĩa. Nhưng chúng giúp mình hiểu rõ hơn điều gì đang thúc đẩy mình, để có thể lựa chọn thay vì cứ tiếp tục theo một quán tính đã quá quen thuộc.
Mình nghĩ trưởng thành không nhất thiết là làm được nhiều hơn, hay trở nên độc lập đến mức không còn cần sự công nhận từ bất kỳ ai. Mà còn là quá trình học cách đón nhận sự ghi nhận từ bên ngoài mà không phải dựa hoàn toàn vào nó để cảm thấy mình có giá trị.
Nếu gặp lại cô gái trong bức ảnh ba năm trước, mình sẽ không bảo em ấy làm ít đi hay bớt tham vọng. Mình chỉ muốn nhắc em ấy rằng em không cần phải hoàn thành hết mọi việc mới được nghỉ. Và em vẫn đáng giá, kể cả trong những ngày em chẳng làm được gì.
